T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo 3 hours ago

Biashara ya magendo yasababishia serikali hasara ya Sh1 trilioni kwa mwaka

MKULIMA wa chai kaunti ya Kiambu anapopeleka majani mabichi katika kituo cha kununua chai, huenda mizani ikaonyesha uzito ulio chini kwa asilimia 14 hadi 20 ya alichovuna. Huu ni mfano mmoja tu wa biashara haramu ambayo serikali inasema inaletea Kenya hasara ya zaidi ya Sh800 bilioni kila mwaka. Mitandao hiyo hiyo inayopunguza uzani wa chai ya wakulima pia huuza kemikali bandia, pombe isiyo salama na mbolea feki inayowekwa katika mifuko yenye majina ya bidhaa halisi. Ripoti mpya ya serikali kuhusu biashara haramu nchini, iliyozinduliwa Mombasa Jumatano, inakadiria kuwa shughuli hizo ziligharimu Kenya Sh826 bilioni mwaka 2018, huku hasara hiyo ikivuka Sh1 trilioni katika miaka iliyofuata. Katika mwaka huo, hasara hiyo ilikuwa sawa na asilimia 9.3 ya pato la taifa. Serikali pia ilipoteza mapato ya Sh153.1 bilioni, huku ajira 44,198 zikikosekana na uwekezaji wa Sh123 bilioni kutopatikana. Watengenezaji bidhaa ni miongoni mwa walioathirika zaidi. Ripoti inasema kampuni halali hupoteza wastani wa asilimia 25 ya soko lake, sawa na takriban Sh3.9 milioni kwa mwaka kwa kila kampuni. Pia, ajira katika kampuni hizo hupungua kwa asilimia 25.5. Watumiaji nao wako hatarini. Daktari Robi King'a wa Mamlaka ya Kukabiliana na Bidhaa Bandia alisema hadi asilimia 60 ya baadhi ya aina za pombe na asilimia 89 ya baadhi ya kemikali za kilimo sokoni huenda ni bandia au vimefungwa upya kinyume cha sheria. Serikali pia hupoteza mapato kupitia ukwepaji wa ushuru. Mwaka wa kifedha wa 2025/26, bidhaa zilizokamatwa kutokana na maafisa wa forodha zilikuwa na thamani ya Sh10.83 bilioni. Ripoti inataja visa kadhaa vinavyoonyesha ukubwa wa tatizo. Katika kituo cha mpakani wa Lwakhakha, maafisa walipata lita 40,971 za ethanol zilizofichwa kwenye magari ya kubeba mafuta yaliyotangazwa kubeba shehena tofauti. Bidhaa hizo zilikuwa na thamani ya Sh26.9 milioni. Katika Bandari ya Mombasa, maafisa walikamata tani 23 za kemikali bandia za kuuwa watoto, huku bidhaa nyingine bandia za thamani ya zaidi ya Sh200 milioni zikiharibiwa Athi River. Maafisa jijini pia walinasa mifuko 190,000 ya mbolea bandia eneo la Kariokor, Ripoti pia ilitaja pombe yenye vibandiko bandia vya ushuru kaunti ya Nyeri na dawa za serikali zikiuzwa katika maduka ya dawa yasiyoidhinishwa Kajiado. Ili kukabili tatizo hilo, ripoti inapendekeza mashirika ya serikali yashirikiane katika operesheni, yaimarishe ufuatiliaji wa bidhaa na kuchunguza watu wanaofadhili mitandao hiyo. King'a alisema hatua za kidijitali zinahitajika pia kwa kuwa bidhaa bandia zinazidi kuuzwa kupitia mitandao ya intaneti. Chama cha Wafanyabiashara wa Rejareja nchini kinataka KRA, Mamlaka ya Kukabiliana na Bidhaa Bandia, Shirika la Viwango vya ubora nchini na polisi kuunda mpango wa pamoja wa kukabiliana na biashara hiyo.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo 4 hours ago

Kiti cha naibu rais chazua ushindani mkali 2027 katika serikali na upinzani

VITA vya kuwania unaibu rais vimeanza kushika kasi katika kambi za Rais William Ruto na upinzani unaoongozwa na aliyekuwa naibu wake Rigathi Gachagua, huku viongozi mbalimbali wakimezea mate wadhifa huo muhimu katika uchaguzi wa 2027. Katika serikali, Naibu Rais Kithure Kindiki anakabiliwa na ushindani kutoka kwa viongozi wa Mlima Kenya wanaotaka kuchukua nafasi yake. Miongoni mwa wanaotajwa ni Gavana wa Kirinyaga Anne Waiguru, Mbunge wa Ndia George Kariuki, Kiongozi wa Wengi Kimani Ichung'wah na Mwangi Kiunjuri wa chama cha TSP. Hata hivyo, washirika wa Kindiki, akiwemo Gavana wa Nakuru Susan Kihika na Mbunge wa Nakuru Town East David Gikaria, wanasisitiza kuwa anafaa kuendelea kuwa mgombea mwenza wa Dkt Ruto. Kwa upande mwingine, chama cha ODM pia kinataka kushirikishwa katika mazungumzo ya kugawana mamlaka kupitia ushirikiano wake na UDA. Viongozi wanaotajwa kuwa na nafasi ni Gavana wa Homa Bay Gladys Wanga, mawaziri Hassan Joho na Wycliffe Oparanya. Utafiti wa TIFA uliofanywa kati ya Oktoba 26 na Novemba 5 ulionyesha kuwa asilimia 55 ya wafuasi wa Dkt Ruto wanamuunga mkono Profesa Kindiki kuwa mgombea mwenza. Wanga alipata asilimia 12 huku Joho akipata tisa. Hata hivyo, utafiti wa Swiss Poll International uliotolewa Oktoba 28 ulimweka Waiguru mbele kwa asilimia 43, akifuatiwa na Kindiki kwa asilimia 30 na Wanga kwa asilimia 13. Mbunge Kariuki anasema nafasi hiyo haipaswi kuchukuliwa kuwa mali ya Kindiki, akitaka UDA kuruhusu ushindani wa ndani. Anasema mgombea anayevutia kura nyingi ndiye anayefaa kuchaguliwa, akiongeza kuwa Dkt Ruto anapaswa kuwa na uhuru wa kumteua mgombea mwenza atakayemsaidia kushinda uchaguzi. Katika upinzani, mazungumzo yanahusisha viongozi watatu wakuu: Kalonzo Musyoka, Edwin Sifuna na Fred Matiang'i. Hata hivyo, bado hawajakubaliana nani atakuwa mgombea urais na nani atakuwa naibu wake. Washirika wa Gachagua wanasema uchaguzi huo utategemea atakayepata tiketi ya urais na kuzingatia maslahi ya maeneo mbalimbali. Martha Karua, Eugene Wamalwa na Justin Muturi pia wanatajwa katika mazungumzo hayo. Sifuna ameonya kuwa tiketi ya urais haipaswi kutolewa kwa mtu kwa sababu tu amekuwa nje ya serikali kwa muda mrefu. "Hatupaswi kumpa mtu tiketi kwa sababu anasema amekuwa nje ya serikali kwa muda mrefu. Hatuendi serikalini kutafuta starehe," alisema. Wakati huo, Waziri John Mbadi amesema ODM inatarajia makubaliano rasmi na UDA kabla ya Februari 2027. Anasema chama hicho kinataka nafasi kubwa katika ushirikiano huo, ikiwemo ile ya naibu rais. Hata hivyo, Mbunge wa Ugenya David Ochieng' amepinga uwezekano wa Kindiki kubadilishwa na kiongozi wa jamii ya Waluo, akisema anataka Dkt Ruto na Kindiki waendelee pamoja. Hivyo, Dkt Ruto anakabiliwa na changamoto ya kudumisha uhusiano na Kindiki huku akishughulikia madai ya viongozi wa Mlima Kenya Magharibi na ODM. Upinzani nao unapaswa kusawazisha maslahi ya viongozi na maeneo ili kuepusha migawanyiko kabla ya uchaguzi.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo 5 hours ago

Hapa ni kuchimbana? Mrengo wa upinzani, ndani ya upinzani waibuka

SIASA za upinzani zimepata sura mpya baada ya vigogo wanne, Fred Matiang'i, Ndindi Nyoro, Martha Karua na James Orengo kuonekana wakishirikiana katika juhudi za kuunda mrengo mpya wa kisiasa unaoweza kuathiri mikakati ya kumuondoa Rais William Ruto madarakani mwaka 2027. Muungano unaochipuka wa viongozi hao umeanza kuvutia hisia za kisiasa, hasa baada ya kufanya ziara ya pamoja katika eneo la Gusii, huku wakitarajiwa kuelekea Kirinyaga leo, nyumbani kwa Bi Karua, kwa mikutano mingine ya kisiasa. Ingawa viongozi hao wanasisitiza kuwa lengo lao ni kupanua wigo wa upinzani kote nchini, hatua zao zimeibua maswali kuhusu iwapo wanajenga muungano mpya ndani ya upinzani au wanajiandaa kuwania nafasi kubwa katika mazungumzo yatakayoamua mgombeaji wa urais wa upinzani. Baadhi ya watu wa karibu na viongozi hao wanasema ushirikiano huo umechochewa na kile wanachokitaja kuwa uongozi wa mabavu wa baadhi ya vinara wa upinzani, ambao wanahofia unaweza kudhoofisha juhudi za pamoja za kumkabili Dkt Ruto. Mvutano huo unajiri wakati ambapo upinzani bado unakabiliwa na changamoto ya kuafikiana kuhusu uongozi na mgombeaji mmoja wa urais. Utafiti wa hivi majuzi wa kampuni ya TIFA unaonyesha kuwa asilimia 43 ya waliohojiwa wanamtaja aliyekuwa Naibu Rais Rigathi Gachagua kuwa kikwazo kikubwa zaidi kwa umoja wa upinzani. Rais Ruto anafuata kwa asilimia 15, huku kiongozi wa vuguvugu la Linda Mwananchi Edwin Sifuna akipata asilimia saba na kiongozi wa Wiper Kalonzo Musyoka asilimia sita. Hata hivyo, Bw Gachagua amepuuzilia mbali madai kuwa ndiye anayegawanya upinzani, akisisitiza kuwa yeye ndiye anayewaunganisha viongozi hao. Malumbano makali kati yake na Dkt Matiang'i katika siku za hivi majuzi yamezidisha dalili za mgawanyiko kuhusu nani anafaa kuongoza upinzani na jinsi ya kuandaa kampeni za 2027. Msemaji wa Wiper, Bw Ndegwa Njiru ameonya kuwa ushirikiano wa upinzani bado ni dhaifu na viongozi wanapaswa kuheshimiana ili kuepusha migogoro inayoweza kuuvunja. Alisema viongozi wanapaswa kudhibiti wafuasi wao na kuhakikisha hawawadharau wagombeaji wengine wa urais. Tofauti na mirengo mingine, ushirikiano wa Matiang'i, Nyoro, Karua na Orengo unaonekana kuwa na hesabu pana ya kisiasa inayolenga kuunganisha maeneo mbalimbali ya nchi. Dkt Matiang'i, aliyewahi kuhudumu kama Waziri wa Usalama wa Ndani wakati wa utawala wa Rais mstaafu Uhuru Kenyatta, ndiye anayeonekana kuwa kiini cha ushirikiano huo. Wafuasi wake wanataja uzoefu wake serikalini na kujulikana kitaifa kuwa baadhi ya sifa zinazoweza kumsaidia kumkabili rais anayewania muhula wa pili. Hata hivyo, changamoto yake kubwa ni kupanua ushawishi wake nje ya eneo la Gusii na kupata uungwaji mkono kutoka maeneo mengine. Mchanganuzi wa siasa Geoffrey Mboya anasema kuhusika kwa Mbunge wa Kiharu Ndindi Nyoro ni muhimu kwa sababu kunapatia ushirikiano huo nafasi katika eneo la Mlima Kenya, ambalo lina ushawishi mkubwa katika siasa za urais. Bw Nyoro amejijengea jina kwa kukosoa sera za serikali na misimamo yake kuhusu masuala ya uchumi. Kwa mujibu wa Bw Mboya, uhusiano wake na Dkt Matiang'i unampa nafasi ya kushiriki katika kuunda mwelekeo wa kisiasa wa kitaifa huku akiendeleza ushawishi wake binafsi. Kwa upande wake, Bi Karua analeta uzoefu wa kupigania mageuzi, utawala bora, Katiba na uwajibikaji. Aliwahi kuwania urais na pia kuwa mgombeaji mwenza wa Raila Odinga katika uchaguzi mkuu uliopita. Katika mkutano wa Gusii, alionyesha kuwa yuko tayari kuweka kando azma yake binafsi ikiwa upinzani utaafikiana kumuunga mkono mgombeaji mwingine. 'Ingawa wengi wetu, akiwemo mimi, tuna azma ya kuwania urais, iwapo itaamuliwa kuwa Dkt Matiang'i ndiye atakuwa mgombeaji, nitajiondoa na kumuunga mkono,' alisema. Alisema yuko tayari pia kumuunga mkono Bw Nyoro iwapo atachaguliwa kuwa mgombeaji wa upinzani. Kauli hiyo inaashiria juhudi za kuzuia azma tofauti za viongozi hao kuwa kikwazo cha kuunda muungano wenye nguvu. Kujiunga kwa Gavana wa Siaya James Orengo nao kumeongeza uzito wa kisiasa kwa kundi hilo, hasa kutokana na uhusiano wake wa muda mrefu na marehemu Raila Odinga na ushawishi wake katika Nyanza. Bw Orengo awali alikuwa amejitambulisha na vuguvugu la Linda Mwananchi linaloongozwa na Bw Sifuna. Hata hivyo, hatua zake hivi majuzi, ikiwemo kuhusika katika chama cha Liberal Democratic Party na kumuunga mkono Dkt Matiang'i hadharani Kisii, zimeashiria mwelekeo mpya. Katika mkutano wa Gusii, aliwataka wakazi kumuunga mkono Dkt Matiang'i, akirejelea uhusiano wake na marehemu Raila pamoja na babake, Jaramogi Oginga Odinga. Alisema wakazi wa Gusii wamekuwa wakiunga mkono familia ya Odinga kwa muda mrefu na kwamba kumuunga mkono Dkt Matiang'i kungekuwa njia ya kuendeleza uhusiano huo. Bw Orengo alieleza kuwa Dkt Matiang'i alikuwa na uhusiano wa karibu na Raila, ambaye alimchukulia kama mwanawe. Dkt Matiang'i naye alimtaja Bw Orengo kama mshauri wake wa kisiasa na kumshukuru kwa uongozi na ushauri wake. Ushirikiano huo unaweza kumsaidia Dkt Matiang'i kuimarisha uhusiano na wapigakura wa Nyanza katika kipindi ambacho eneo hilo linajipanga upya kisiasa kufuatia kifo cha Raila. Hata hivyo, kundi hilo si pekee linalotafuta ushawishi ndani ya upinzani. Bw Kalonzo, kiongozi wa Democratic Party Justin Muturi na kiongozi wa DAP-K Eugene Wamalwa nao wamekuwa wakifanya kazi pamoja. Wakati huo huo, mirengo inayohusishwa na Bw Gachagua na Bw Sifuna inachunguza uwezekano wa kuunda muungano unaounganisha Mlima Kenya na Mlima Elgon. Wachanganuzi wanaonya kuwa makundi hayo yanaweza kufanya mazungumzo ya kuafikiana kuhusu mgombeaji mmoja kuwa magumu zaidi, hasa kila mmoja akitaka mgombeaji wake apewe nafasi ya kwanza. Dkt Matiang'i amepuuzilia mbali madai kuwa ushirikiano wao ni jaribio la kujitenga na viongozi wengine wa upinzani. Alisema walikubaliana kuwa kila kiongozi anapaswa kuzunguka maeneo tofauti nchini ili kupanua ushawishi wa muungano. 'Tulikubaliana katika upinzani kuwa kila mmoja azunguke nchini. Tunahitaji kuunda timu zitakazofikia maeneo yote ya nchi,' alisema.

read more