T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Wed, 18 Nov 2026 04:55:32

Rais Ruto kwenye mizani akihutubia Bunge kuhusu hali ya taifa Alhamisi

RAIS William Ruto anatarajiwa kutoa hotuba yake ya nne kuhusu hali ya taifa kesho mbele ya kikao cha pamoja cha Bunge la Kitaifa na Seneti, huku serikali yake ikikabiliwa na changamoto za deni la taifa, gharama ya maisha na ukosefu wa ajira miongoni mwa vijana. Hotuba hiyo inajiri siku chache baada ya Ofisi ya Bajeti ya Bunge (PBO) kuonya kuwa serikali ina nafasi finyu ya kifedha kutekeleza mipango yake kutokana na mzigo mkubwa wa madeni. Ripoti ya PBO kuhusu chaguo za bajeti ya mwaka wa kifedha wa 2027/28 inaonyesha kuwa bajeti ya kawaida inatarajiwa kuwa Sh5.3 trilioni, huku Sh1.5 trilioni zikitumika kulipa riba ya madeni pekee. Kiasi hicho ni zaidi ya mara mbili ya fedha zinazotengewa miradi ya maendeleo. Deni la taifa limefikia Sh13.1 trilioni, huku serikali ikirekodi upungufu wa mapato wa Sh60.2 bilioni kufikia Juni 2026. Hotuba hiyo pia inatolewa miezi minane kabla ya uchaguzi mkuu wa Agosti 2027, hivyo Rais Ruto anatarajiwa kueleza mafanikio ya serikali yake na kutoa majibu kuhusu changamoto zinazowakabili wananchi. Mtaalamu wa utawala Barasa Nyukuri, anasema hotuba hiyo itakuwa kipimo cha utendaji wa serikali, hasa ikilinganishwa na ahadi zake za kiuchumi na miradi mikubwa. Anasema Rais anapaswa kueleza jinsi atakavyokabiliana na ukosefu wa ajira kwa vijana, ufadhili wa vyuo vikuu, maandalizi ya uchaguzi, deni la taifa na gharama ya maisha. Masuala mengine yanayotarajiwa kuangaziwa ni mpango wa nyumba za bei nafuu, changamoto za ufadhili wa huduma za afya, usalama kufuatia visa vya utekaji nyara na mageuzi katika sekta mbalimbali. Kwa mujibu wa Katiba, Ibara ya 132(1)(b), Rais anapaswa kuhutubia kikao maalumu cha Bunge mara moja kila mwaka. Pia anatakiwa kuripoti hatua zilizochukuliwa kutekeleza maadili ya kitaifa na maendeleo yaliyopatikana katika kutimiza wajibu wa Kenya kimataifa. Rais pia anatarajiwa kueleza unavyoendelea mpango wake wa mageuzi wa miaka 10 wa thamani ya Sh5 trilioni, aliotangaza katika hotuba yake ya Novemba 20, 2025. Mpango huo ulijumuisha kujenga mabwawa makubwa 50, kupanua kilimo cha unyunyuzaji, kuweka lami kilomita 28,000 za barabara na kupanua kilomita 2,500 za barabara kuu kuwa njia mbili. Pia aliahidi kupanua reli ya kisasa (SGR) hadi Malaba, kuboresha Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta, bandari za Mombasa na Lamu na kuongeza uzalishaji wa umeme hadi megawati 10,000. Hata hivyo, PBO inasema licha ya juhudi za kuimarisha uchumi, ukuaji bado haujafikia kiwango kinachohitajika. Ripoti hiyo inaonya kuwa malipo ya riba yanapunguza fedha zinazoweza kutumiwa kufadhili huduma na miradi mingine. Kwa sababu hiyo, inashauri serikali kuzingatia matumizi yenye ufanisi badala ya kuanzisha miradi mikubwa inayohitaji fedha nyingi. Waziri wa Fedha John Mbadi, anasema serikali imepiga hatua katika kuanzisha Hazina ya Kitaifa ya Miundombinu (NIF), ambayo inalenga kufadhili miradi bila kutegemea mikopo mipya. Serikali inasema hazina hiyo ina mtaji wa awali wa Sh310.6 bilioni, zikiwemo Sh104 bilioni zilizopatikana kupitia uuzaji wa hisa za Kampuni ya Bomba la Mafuta Kenya (KPC) na Sh206 bilioni zilizotarajiwa kutokana na kupunguzwa kwa hisa za serikali katika Safaricom. Hata hivyo, uamuzi wa Mahakama Kuu kubatilisha uuzaji wa asilimia 15 ya hisa za serikali katika Safaricom umeibua mashaka kuhusu sehemu ya fedha hizo. Bw Nyukuri anasema wananchi wanataka majibu ya moja kwa moja kuhusu ajira, ufisadi na ushuru, badala ya ahadi za miradi ya muda mrefu. Anasema changamoto kuu kwa Rais ni kuwashawishi Wakenya kuwa uwekezaji wa serikali unaleta nafuu katika maisha yao ya kila siku kabla ya uchaguzi wa 2027. PBO pia inasema mafanikio ya mpango wa nyumba za bei nafuu yatategemea kasi ya kuuza nyumba zilizokamilika ili fedha hizo zitumike kujenga nyingine.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Wed, 18 Nov 2026 03:55:44

Sifuna ashtakiwa kuhusu utaratibu wa kubadili TEP kuwa LMM

SENETA wa Nairobi Edwin Sifuna na viongozi wa The Equitable Party (TEP) wamefikishwa mbele ya Jopo la Kutatua Mizozo ya Vyama vya Kisiasa (PPDT), wakilaumiwa kwa kutenga wanachama wa kawaida katika mchakato wa kubadili jina la chama hicho kuwa Linda Mwananchi Movement (LMM). Mlalamishi Emmanuel Willyngtone Khamala, anasema wanachama walinyimwa nafasi ya kushiriki katika maamuzi muhimu kuhusu mwelekeo wa chama, ikiwemo kubadili jina na kuchagua viongozi wapya. Amewasilisha kesi ya dharura kutaka utekelezaji wa maazimio yaliyopitishwa katika mkutano wa wajumbe wa kitaifa (NDC) wa Novemba 13 usitishwe hadi malalamishi yao yasikilizwe. Kupitia wakili wake Danstan Omari, Bw Khamala anasema kamati kuu ya chama iliidhinisha jina jipya Oktoba 8 bila kushauriana ipasavyo na wanachama. Anapinga pia kutangazwa kwa orodha ya viongozi wapya akisema wanachama hawakualikwa kuwachagua au kuwachunguza. Bw Khamala, ambaye anasema ni mwanachama aliyesajiliwa kutoka Tongaren, Kaunti ya Bungoma, alijiunga na chama hicho Oktoba 11. Anasema wanachama waliandika barua za malalamishi Oktoba 28 na Novemba 6 wakitaka maelezo kuhusu mabadiliko hayo, lakini hawakujibiwa. Katika kesi hiyo, wakili Omari anasema maamuzi ya mkutano huo yanaweza kutekelezwa kabla ya wanachama kupata nafasi ya kueleza wasiwasi wao. Katiba ya TEP inatambua mkutano wa wajumbe wa kitaifa kuwa chombo cha juu zaidi cha chama. Pia inahitaji marekebisho ya katiba kuungwa mkono na angalau theluthi mbili ya wajumbe wanaostahili kupiga kura. Hata hivyo, mlalamishi anahoji iwapo mkutano huo uliitishwa na kuundwa kwa kufuata masharti ya katiba ya chama. Hii si mara ya kwanza kwa Bw Khamala kupinga mchakato huo. PPDT ilitupilia mbali ombi lake la kusimamisha mkutano Novemba 12, hatua aliyopinga katika Mahakama Kuu. Wanachama wengine wawili, Paul Kiragu Gachoka na Pamela Achieng Simwata, pia walipinga uteuzi wa wajumbe na utaratibu wa mkutano. Mnamo Novemba 13, Jaji Janet Mulwa alitambua kesi mbili zaidi kuwa za dharura lakini akakataa kutoa maagizo ya muda bila kusikiliza pande nyingine. Mkutano uliendelea Nairobi na wajumbe wakaidhinisha mabadiliko ya jina, marekebisho ya katiba, kanuni mpya za uchaguzi na uteuzi, pamoja na mazungumzo ya kuunda miungano na vyama vingine. Bw Sifuna alichukua usukani wa TEP mnamo Oktoba 2026 baada ya viongozi waanzilishi kujiondoa kufuatia mazungumzo naye pamoja na washirika wake wa kisiasa. Chama hicho kilizinduliwa upya Oktoba 4, huku Bw Sifuna akitangazwa kuwa kiongozi wake. Kesi hiyo inataja kamati kuu ya chama, bodi ya uchaguzi ya chama, IEBC Msajili wa Vyama vya Kisiasa miongoni mwa washtakiwa. Bw Sifuna ametajwa kuwa mhusika mwenye maslahi katika kesi hiyo.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Wed, 18 Nov 2026 02:55:44

Gachagua avuna, ajinasia wabunge watatu wa UDA kwa mpigo

KIONGOZI wa chama cha Democracy for the Citizens (DCP) Rigathi Gachagua ameongeza idadi ya wabunge wanaomuunga mkono baada ya wabunge watatu wa chama tawala cha United Democratic Alliance (UDA) kujiunga na chama chake. Wabunge hao ni GG Kagombe wa Gatundu Kusini, Wachira Karani wa Laikipia Magharibi na Mwakilishi wa Wanawake wa Nyeri Rahab Mukami. Watatu hao walipokelewa na Gachagua katika makazi yake ya Wamunyoro, Kaunti ya Nyeri, jana, ambako walivalishwa kofia za chama cha DCP kuashiria kujiunga rasmi na chama hicho. Hatua hiyo ni sehemu ya juhudi za Gachagua kutanua ushawishi wa chama chake kuelekea Uchaguzi Mkuu wa 2027, hasa katika eneo la Mlima Kenya ambalo lilikuwa ngome ya Rais William Ruto katika uchaguzi wa 2022. Akizungumza baada ya kuwapokea, Gachagua alisema chama chake kiko tayari kuwapokea viongozi kutoka vyama vingine bila masharti, akisisitiza kuwa siasa zinapaswa kuanzia katika mahitaji ya wananchi wa maeneo husika. "Karibuni viongozi wote wanaotaka kujiunga na chama chetu. Milango iko wazi na tunawapokea bila masharti," alisema. Alisema lengo lake ni kupanua ushawishi wa DCP kwa kuwashawishi viongozi wa chama tawala kujiunga na chama chake. Alisema idadi ya wabunge wanaounga mkono DCP imeongezeka kutoka 19 hadi 25, huku akilenga kuwa na zaidi ya wabunge 60 ifikapo Februari mwaka ujao. Alitangaza kuwa muda wa viongozi kuhamia chama hicho utaendelea hadi Desemba 31, 2026, akiwataka wanaotaka kuwania nyadhifa mbalimbali kujiunga mapema na kuanza kujenga ushawishi wao mashinani. Hata hivyo, alisema wote watashiriki katika uteuzi wa chama, ambao aliahidi utakuwa huru na wa haki. Aliwataka wabunge hao kuimarisha uungwaji mkono katika maeneo yao kabla ya mchujo huo. Baadaye Gachagua alikutana na ujumbe kutoka eneo bunge la Kiharu, ambapo alizungumzia masuala ya uchaguzi, umoja wa upinzani na madai ya kucheleweshwa kwa vitambulisho vya taifa katika baadhi ya maeneo. Alikaribisha hatua ya Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) kuwaalika viongozi wa upinzani kwa mashauriano, lakini akataka mkutano huo upewe muda wa kutosha ili washiriki wawasilishe malalamishi yao kikamilifu. Pia, alitaka Msajili wa Watu kukutana na viongozi wa upinzani kujadili madai ya upendeleo katika utoaji wa vitambulisho. Alidai vijana katika maeneo yanayounga mkono upinzani wanacheleweshewa vitambulisho, akitishia kuhimiza vijana wa Gen Z kuandamana hadi afisi za msajili iwapo malalamishi hayo hayatashughulikiwa. Gachagua pia alijibu matokeo ya kura ya maoni ya TIFA yaliyomtaja kuwa kiongozi anayetajwa zaidi kuchangia migawanyiko ndani ya upinzani. Alisema madai hayo si ya kweli na kujitaja kiunganishi cha viongozi wanaotaka kuungana kumkabili Rais Ruto. Katika utafiti huo uliotolewa Novemba 12, asilimia 43 ya waliohojiwa walimtaja Gachagua kuwa chanzo cha migawanyiko ya upinzani. Rais Ruto alitajwa na asilimia 15, huku Seneta Edwin Sifuna akipata asilimia saba na kiongozi wa Wiper Kalonzo Musyoka asilimia sita. Gachagua amekuwa akisisitiza kuwa umoja wa upinzani unahitaji viongozi kujenga uungwaji mkono katika maeneo yao badala ya kutegemea mikutano ya viongozi pekee. Mnamo Novemba 13, Gachagua alitangaza kuwa wajumbe wote wa Bunge la Kaunti ya Nyeri, wakiongozwa na Spika James Gichuhi, walikuwa wamehama UDA na kujiunga na DCP. Alisema chama chake kinalenga kuwania nyadhifa zote za uchaguzi katika kaunti hiyo, zikiwemo ugavana na viti vyote 30 vya wawakilishi wa wadi. Siku hiyo hiyo, alimkaribisha Mbunge wa Runyenjes Eric Muchangi Karemba aliyehama UDA. Gachagua alisema Karemba atashirikiana na Mbunge wa Embu Gitonga Mukunji kueneza ushawishi wa DCP katika Kaunti ya Embu. Mnamo Novemba 4, Gachagua pia alimkaribisha aliyekuwa mwanasiasa wa Jubilee Agnes Njambi Githinji, aliyewania kiti cha Mwakilishi wa Wanawake Nakuru mnamo 2022 na sasa anamezea mate kiti cha ubunge cha Gilgil kupitia DCP. Vilevile, chama hicho kilimpokea Evelyn Waithira Muithirania, aliyeibuka wa pili katika kinyang'anyiro cha Mwakilishi wa Wanawake wa Murang'a mnamo 2022 kwa kupata zaidi ya kura 100,000. Anatarajia kuwania kiti hicho tena.

read more